З 1 студзеня 2025 г. у сілу ўступілі асноўныя палажэнні Указа № 402 «Аб сацыяльнай падтрымцы»
Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29 кастрычніка 2024 г. № 402 прыняты з мэтай узмацнення сацыяльнай падтрымкі асобных катэгорый грамадзян.
Указам прадугледжваецца адмена абмежавання на памер пенсіі працуючым пенсіянерам. Гэта азначае, што працоўныя пенсіі будуць выплачвацца без прымянення абмежавання па індывідуальным каэфіцыенце заработку вышэй 1.3, прадугледжанага ў частцы першай артыкула 83 Закона Рэспублікі Беларусь ад 17 красавіка 1992 г. № 1596-XII «Аб пенсійным забеспячэнні», што дазволіць павысіць эфектыўнасць выкарыстання на рынку працы асоб пенсійнага ўзросту.
Указам таксама спрошчваецца працэдура збору дакументаў аб заработку для вылічэння пенсіі і аптымізуюцца тэрміны падачы заявы аб прызначэнні пенсіі.
З 1 студзеня 2025 г. вылічэнне пенсіі (частка першая артыкула 57 Закона) будзе праводзіцца з адкарэктаванага фактычнага заработку за апошнія 30 гадоў бесперапыннага стажу працы, але не больш чым за фактычна існуючы стаж працы. У выпадках, калі ў працадаўцаў не захаваліся дакументы аб фактычным заработку за перыяды працы грамадзян да 1 студзеня 2003 г. (акрамя выпадкаў, калі дакументы не захаваліся ў выніку стыхійных бедстваў, аварыяў, катастроф або іншых надзвычайных сітуацый) і адсутнічаюць архіўныя дадзеныя аб гэтым заработку, час такой працы па жаданні грамадзян не ўключаецца ў перыяд, з заработку за які вылічваецца пенсія, пры ўмове замены кожнага месяца выключаемага перыяду працы месяцамі стажу, паслядоўна папярэднічаўшымі 30-гадоваму перыяду стажу працы, заработак за які ўлічваецца для вылічэння пенсіі. Указаны парадак вызначэння заработку не прымяняецца, калі фактычны стаж працы, за які ёсць звесткі аб заработку, складае 30 гадоў і менш. Указам з 01.01.2025 г. фіксуецца 30-гадні перыяд прадстаўлення заработнай платы для разліку індывідуальнага каэфіцыента. Далейшага штогадовага павышэння 30-гадняга перыяду не прадугледжана. Новацыя ўводзіцца з мэтай паступовага пераходу да пацверджання заработку дадзенымі толькі персаніфікаванага ўліку Фонду сацыяльнай абароны насельніцтва Рэспублікі Беларусь, які фармуецца з 2003 года.
Змяняецца з 1 студзеня 2025 года тэрмін падачы заявы для прызначэння пенсіі. Падаваць заяву на прызначэнне пенсіі можна будзе як за месяц да яе, так і на працягу месяца пасля наступлення пенсійнага ўзросту. Пры гэтым пенсіі па ўзросце, за выслугу гадоў або сацыяльныя будуць прызначацца з дня ўзнікнення права на яе, калі зварот за гэтай пенсіяй адбылося не пазней аднаго месяца пасля ўзнікнення права на яе. Звяртаем увагу, у выпадку падачы заявы на пенсію пазней аднаго месяца з дня наступлення пенсійнага ўзросту пенсія будзе прызначацца з дня звароту за ёй, вызначанага ў адпаведнасці з часткай другой артыкула 80 Закона.
Уводзіцца дадатковая падтрымка сем'ям з дзецьмі-інвалідамі. У выпадку смерці аднаго з бацькоў дзецям-інвалідам усталёўваецца дадатковае павышэнне да пенсіі. Памер такога павышэння будзе залежаць ад ступені страты здароўя дзіцяці і складаць ад 80 да 110 працэнтаў бюджэту пражытковага мінімуму. Для пераразліку пенсій дзецям-інвалідам, бацькам дзяцей-інвалідаў і інвалідам з дзяцінства 1 і 2 групы, якія страцілі карміцеля, неабходна будзе звярнуцца ў аддзел прызначэння пенсій упраўлення па працы, занятасці і сацыяльнай абароне па месцы рэгістрацыі з пацвярджаючымі дакументамі для пераразліку пенсій.
Дадатковыя гарантыі па пенсійным забеспячэнні прадастаўлены таксама бацькам дзяцей-інвалідаў, якія выхоўвалі дзяцей-інвалідаў не менш за 8 гадоў у перыяд да іх паўналецця. Бацькі дзяцей-інвалідаў будуць мець права на пенсію па ўзросце са зніжэннем агульна ўстаноўленага пенсійнага ўзросту на 5 гадоў – у 58 гадоў і пры наяўнасці стажу працы не менш за 25 гадоў, у тым ліку не менш за 5 гадоў працы з уплатай абавязковых страхавых узносаў у бюджэт дзяржаўнага внебюджэтнага фонду сацыяльнай абароны насельніцтва Рэспублікі Беларусь (далей – страхавы стаж). Бацьку неабходна будзе пацвердзіць факт выхавання дзіцяці-інваліда не менш за 8 гадоў да яго паўналецця. Пенсія бацьку дзіцяці-інваліда будзе прызначацца ў выпадках, калі маці дзіцяці-інваліда (інваліда з дзяцінства) не набыла права на пенсію па ўзросце ў адпаведнасці з часткай першай артыкула 20 Закона або не выкарыстала набытае ёю права на такую пенсію і адмовілася ад гэтага права на карысць бацькі або не выкарыстала гэта права ў сувязі са смерцю.
Жанщинам, родившим четверых детей и воспитавшим их до 8-летнего возраста, трудовая пенсия по возрасту будет назначаться по достижении общеустановленного пенсионного возраста при наличии стажа работы не менее 20 лет, в том числе не менее 5 лет страхового стажа. Ранее наличие страхового стажа не менее 5 лет действовала для женщин с пятью и более детьми.
Расширяются категории граждан, получающих пенсии на почте. Введены дополнительные категории пенсионеров, которые смогут получать пенсионные выплаты на почте, в том числе с доставкой на дом. Новации коснутся граждан с особенностями здоровья (лиц с ограниченной способностью к передвижению, инвалидов 3 группы), а также тех, кто проживает с инвалидом 1 группы или ухаживает за ребенком-инвалидом. Такая возможность также предоставиться всем пенсионерам, изъявившим желание получать пенсию через объект почтовой связи с оплатой за счет собственных средств.
Перерасчет трудовых пенсий, назначенных до 1 января 2025 г. с учетом периодов без данных о заработке и при возможности заменить такие периоды справками о заработной плате, предшествовавшими 30-летнему периоду стажа работы, могут обратиться за перерасчетом пенсии в отдел назначения пенсий по месту регистрации. Для этого нужно будет написать заявление с указанием основания для перерасчета пенсии, а также приложить к нему справки, подтверждающие наличие заработка в предшествующих периодах. Перерасчет будет производиться с первого числа месяца, следующего за месяцем, в котором пенсионер обратится с заявлением и документами (статья 81 Закона).
Асноўныя палажэнні Указа ўступілі ў сілу з 1 студзеня 2025 г.
Л. ГУЦКО,
начальнік аддзела прызначэння
пенсій упраўлення па працы,
занятасці і сацыяльнай абароне
Оршанскага райвыканкама.