З дня свайго заснавання на працягу 97 гадоў органы пракуратуры Рэспублікі Беларусь бесперапынна пацвярджаюць сваё асаблівае прызначэнне ў забеспячэнні вярхоўнасці закона, умацаванні законнасці і правапарадку.

Штодзённа, максімальна выкарыстоўваючы веды, досвед, не лічачы асабістага часу, супрацоўнікі пракуратур гарадоў і раёнаў вобласці забяспечваюць умацаванне законнасці і выкананне правапарадку на даручаных тэрыторыях, займаючыся прафілактыкай злачыннасці, барацьбой з карупцыяй, падтрымліваючы дзяржаўнае абвінавачванне па крымінальных справах у судах, вядучы сур'ёзную эфектыўную надзорную працу ва ўсіх сферах жыцця, павышаюць узровень прававой культуры насельніцтва Віцебшчыны.

Галоўнае ў працы пракуратора – бачыць праблему, раскрыць прычыны яе ўзнікнення і прыняць поўныя меры па ліквідацыі недахопаў, тым самым аднаўляючы парушаныя правы грамадзян і дзяржавы, абараняць іх законныя інтарэсы.

Надзорным ведамствам рэгіёна на сістэмнай аснове эфектыўна рэалізуюцца арганізацыйна-практычныя меры па супрацьдзеянню карупцыйным праявам у розных сферах.

Пракурырамі спынены мноства правапарушэнняў, якія ствараюць умовы для карупцыі ў сферах закупак як за кошт бюджэтных, так і за кошт уласных сродкаў прадпрыемстваў і арганізацый, выяўлены неадзіночныя парушэнні парадку дэкларвання даходаў і маёмасці асобнымі катэгорыямі дзяржаўных службовых асоб, несоблюджанне антыкарупцыйных абмежаванняў.

Па выніках надзорных мерапрыемстваў у бягучым годзе органамі пракуратуры вобласці ўнесена больш за 120 актаў пракурорскага надзору ў сувязі з выяўленымі парушэннямі антыкарупцыйнага заканадаўства. Па патрабаванні пракуратароў да розных відаў адказнасці прыцягнена больш за 180 службовых асоб, у тым ліку да дысцыплінарнай – больш за 140, да адміністратыўнай – больш за 25 (пераважаюць парушэнні ў сферы закупак і парадку дэкларвання даходаў і маёмасці), да матэрыяльнай – 17.

Як у 2018 годзе, так і ў бягучым перыядзе пракуратары аператыўна спыняюць правядзенне прадпрыемствамі і арганізацыямі працэдур закупак з парушэннямі антыкарупцыйнага заканадаўства, адменяючы незаконныя працэдуры.

Напрыклад, у 2018 годзе па патрабаванні пракуратароў адменены 4 працэдуры закупак, 3 з якіх праводзіліся за кошт сродкаў мясцовага бюджэту. У выніку чаго прадухілена выдаткаванне (з парушэннямі заканадаўства) дзяржаўных грашовых сродкаў у суме больш за 160 тыс. рублёў.

У бягучым годзе па патрабаванні пракурата Полацкага раёна адменена працэдура дзяржаўнай закупкі аддзела адукацыі Полацкага райісполкома, у выніку чаго прадухілена выдаткаванне бюджэтных сродкаў з парушэннем заканадаўства на суму 129 000 рублёў, вінаватая службовая асоба прыцягнута да дысцыплінарнай адказнасці.

Акрамя таго, па выніках разгляду прадстаўлення пракурата па фактах парушэння заканадаўства аб закупках за кошт уласных сродкаў, унесенага ў УП «Полацкая птылефабрыка», да дысцыплінарнай адказнасці прыцягнуты члены камісіі па закупках прадпрыемства (9 службовых асоб), а таксама ў выніку адмены працэдуры закупкі прадухілена выдаткаванне з парушэннем заканадаўства ўласных сродкаў дзяржаўнага прадпрыемства на суму 402 000 рублёў.

Вялікая праца выканана пракуратамі ў галіне абароны правоў нямалацельных і моладзі.

Як паказвае практыка, надзорнае ведамства павінна не толькі правяраць суб'екты прафілактыкі, але прымаць меры, якія будуць спрыяць паляпшэнню стану законнасці, дапамагаць сем'ям і дзецям.

Па ініцыятыве пракуратуры вобласці Віцебскім абласным Саветам дэпутатаў у мінулым годзе прынята рашэнне аб дадатковых мерах па сацыяльнай падтрымцы навучэнцаў.

Згодна з гэтым рашэннем у вобласці навучэнцам устаноў агульнай сярэдняй і спецыяльнай адукацыі з 1 верасня па 30 чэрвеня прадастаўляецца права бясплатнага праезду ў пасажырскім грамадскім транспарце.

У 2018/2019 навучальным годзе гэтае рашэнне паспяхова рэалізавана ў вобласці, навучэнцы маюць права бясплатнага паездак не толькі да месца навучання і назад да месца жыхарства, але і да месцаў дадатковай занятасці, спорту, культуры і г.д. Такія меры сацыяльнай падтрымкі дазволілі ў большай меры ўцягнуць дзяцей у дадатковую занятасць, а значыць, рэальна ўплываць на прафілактыку іх супрацьзаконнага паводзінаў.

За шматгадовую практыку абароны дзяцей былі значныя факты, калі сумеснымі намаганнямі сілавых і іншых зацікаўленых ведамстваў дзецям удалося дапамагчы.

Напрыклад, быў вопыт працы пракуратуры сумесна з кіраваннем КГБ па Віцебскай вобласці, калі ў выніку надзорнай праверкі прадухілены вываз дзіцяці за мяжу за ўзнагароду, прыняты меры па адмене фіктыўнага ўсыноўлення, узбуджана крымінальная справа. Цяпер дзіця шчасліва жыве ў прыёмнай сям'і.

Таксама ў ходзе пракурорскага суправаджэння быў экстрэнна адабраны дзіця з сям'і, калі па рэлігійных прычынах сваім маладзёнкам бацькі не дазвалялі праводзіць аперацыю з пераліваннем крыві, што магло прывесці да смяротнага выніку. У выніку дазвол на аперацыю пацвердзіла дзяржава, дзіця выратавана.

У поле зроку пракуратары знаходзяцца пытанні выканання жыллёвага права нямалацельных.

Так, пракурор вобласці ў інтарэсах нямалацельных дзяцей звярнуўся ў суд з іскам аб прызнанні недзейсным дамова дарэння жылой памяшкання, згодна з якой трохпакаёвая добра ўладзенае кватэра, якая належыць у праве ўласнасці іх маці, была адчужана ёй у забеспячэнні дамовы пазыкі. Пры гэтым дзеці іншага добра ўладзенага жылля не мелі і заставаліся ў сацыяльна небяспечным становішчы. Судовым рашэннем здзелка была прызнана недзейснай, а правы дзяцей на жылое памяшканне адноўлены.

Такія прыклады з правапрымяненчай практыкі органаў пракуратуры Віцебскай вобласці можна прыводзіць і далей.

Арганамі пракуратуры Віцебскай вобласці ў апошні час значна актывізавана праца па абароне правоў асоб з абмежаванымі магчымасцямі.

Перад органамі мясцовай улады абазначана праблема рэалізацыі правоў інвалідаў на даступную безбар'ерную асяроддзе, патрабуецца прыняць меры па абсталяванню пандусамі, поручнямі для інвалідаў‑каляскоўнікаў будынкаў, у якіх размешчаны арганізацыі адукацыйнага прызначэння, медыцынскія і сацыяльныя ўстановы, прадпрыемствы гандлю і бытавога абслугоўвання, абсталяванню іншых сацыяльна значных збудаванняў і жылых дамоў.

Напрыклад, па патрабаванні пракуратароў зменены пандус у прадуктовым краме «Капеечка», размешчанай паблізу ГУСА «Віцебскі дом-інтэрнат для пажылых і інвалідаў», абсталяваны пандусам і пераліннымі агароджамі, падыход да будынка комплекснага прыёмнага пункта ў аг. Тарасенкі Віцебскага раёна, забяспечана належная праца пад'ёмных платформаў для дастаўкі асоб з абмежаванымі магчымасцямі на пераходны мост чыгуначнага вакзала г. Віцебск.

Не застаюцца без увагі інтарэсы старэйшага пакалення, пажылых грамадзян рэгіёна.

Так, па іску пракурата вобласці рашэннем суда таксама прызнаны недзейсным дамова дарэння кватэры, згодна з якой пажылая і патрэбная ў дапамозе жанчына падарыла сваю кватэру малазнаёмай грамадзянцы. Апошняя зарэгістравала права ўласнасці на кватэру на сваё імя, зрабіла рамонт, увезла сваю мэблю, але ў наступным, не выканаўшы сваіх абавязкаў перад дароўцам па аказанню догляду, размясціла жанчыну ў аддзяленне раённай бальніцы, як адзінокую, патрэбную ў доглядзе. Здзелка, заключаная пад уплывам памылковага разумення, па іску пракурата прызнана судом недзейснай, а правы пажылой жанчыны адноўлены.

Трэба адзначыць, што выніковасць працы надзорнага ведамства ўплывае, у тым ліку, і на сацыяльнае і эканамічнае развіццё рэгіёна.

На пастаяннай аснове праводзяцца праверкі выканання заканадаўства ў сферы эканомікі, у тым ліку пры рэалізацыі дзяржаўных праграм, інвестыцыйных і інавацыйных праектаў.

На асаблівым кантролі знаходзяцца пытанні скарачэння пратэрмінаванай знешняй дэбіторскай запазычанасці, вяртання валютнай выручкі ў краіну. У эканамічныя суды ў мэтах абароны маёмасных інтарэсаў юрыдычных асоб дзяржаўнай формы ўласнасці пракуратары прадставілі 12 іскаў аб взысканні 73,7 тыс. беларускіх рублёў, 63,2 млн. расійскіх рублёў, 93,4 тыс. еўра.

Мерамі пракурорскага рэагавання забяспечана рэальнае паступленне валютнай выручкі ў краіну на суму, эквівалентную 1,5 млн. беларускіх рублёў. У адносінах да дырэктара расійскай камерцыйнай арганізацыі пракуратурай вобласці ўзбудзена 3 крымінальныя справы па фактах утварэння пратэрмінаванай дэбіторскай запазычанасці перад беларускімі прадпрыемствамі‑экспарцёрамі.

Пры ажыццяўленні надзору за выкананнем падатковага заканадаўства ў бягучым годзе значную ўвагу было нададзена аналізу выканання мясцовымі выканаўчымі і распарадчымі органамі патрабаванняў нарматыўных прававых актаў, якія рэгулююць пытанні збірання мясцовых падаткаў і збораў, у прыватнасці падатку за валоданне сабакамі

Прынятыя меры пракурорскага рэагавання спрыялі наладжванню рэгістрацыі і ўліку хатніх жывёл, правільнаму вызначэнню колькасці аб'ектаў падаткаабкладання, своечасовасці і паўнате пералічэння падатку ў бюджэт, актывізацыі працы з доўжнікамі.

Пазітыўны эфект прынесла праца, арыентаваная на вырашэнне стратэгічных пытанняў захавання і распарадкавання маёмасцю ў сферы аграпрамысловага комплексу рэгіёна.

Рэгулярна з выездам на месцы пракуратары вывучаюць пытанні забеспячэння комплексу арганізацыйна-тэхналагічных мерапрыемстваў пры вытворчасці асноўных відаў палявых работ, выканання тэхналогіі апрацоўкі глебы і вырошчвання сельскагаспадарчых культур, арганізацыі і правядзення работ у перыяд сеўбы і ўборкі, заготовак кармоў. Таксама праводзяцца праверкі аднаўлення і захавання жывёлагаловага скота. Наладжаны кантроль за аднаўленнем, рамонтам, умовамі эксплуатацыі сельскагаспадарчай тэхнікі, вызначаюцца прычыны неаднаўлення, выхаду з ладу сельскагаспадарчых машын, агрегатаў і вінаватых асоб.

Трэба адзначыць, што пасля ўмяшання органаў пракуратуры практычна ўсе выяўленыя парушэнні гаспадарамі і мясцовымі органамі ўлады ліквідуюцца, прымаюцца меры па наведзенню парадку на аб'ектах.

Цяжка пераацаніць намаганні пракуратуры Віцебшчыны і ў галіне абароны правоў грамадзян, перш за ўсё працоўных і сацыяльных правоў, дзе мы сапраўды гуляем вельмі важную ролю.

Так, у мэтах вырашэння найбольш вострай перад вобласцю праблемы пагашэння запазычанасці па заработнай плаце прымяняецца ўвесь комплекс устаноўленых законам мер пракурорскага рэагавання.

Прыемна адзначыць, што калі на 01.01.2019 у вобласці было 70 прадпрыемстваў, якія мелі запазычанасць перад работнікамі, то зараз мы маем справу толькі з адзіночнымі выпадкамі затрымкі выплаты заработнай платы працоўным калектывам (на 01.06.2019 – 3 арганізацыі).

Пракуратары Віцебшчыны надаюць павышаную ўвагу пытанням траўматычнасці на вытворчасці.

Прынятыя надзорным органам меры спрыялі павышэнню адказнасці службовых асоб упаўнаважаных дзяржаўных органаў, паляпшэнню якасці праведзеных імі праверак і маніторынгаў. У выніку, за студзень-май 2019 года ў цэлым па вобласці назіраецца тэндэнцыя зніжэння колькасці няшчасных выпадкаў на вытворчасці з цяжкімі і смяротнымі вынікамі да ўзроўню мінулага года з 45 да 41 выпадку.

Практыка паказвае, што часта дзякуючы ўмяшанню органаў пракуратуры ўдаецца вырашаць шматгаднія праблемы, якія закранаюць пытанні грамадскай бяспекі.

З дапамогай актыўнай пазіцыі пракуратуры Віцебскай вобласці ўдалося вырашыць пытанне аб закрыцці руху па аварыйнаму падвядзенню «Полацкі» у г. Віцебск і яго перабудове. У цяперашні час згаданы падвядзенне дэмантуецца, паралельна вядзецца праца па будаўніцтве на яго месцы новага маста.

У поле зроку пракуратары знаходзяцца і пытанні выканання нарматыўных тэрмінаў будаўніцтва шматкватэрных жылых дамоў. На канец 2018 года ў Віцебскай вобласці такіх аб'ектаў было 4, па некаторых з іх будаўнічая гатоўнасць не перавышала 50%, пры гэтым будаўніцтва некаторых вялася больш за 10 гадоў.

Пракурыратурай вобласці прыняты адпаведныя меры рэагавання і ў цяперашні час з 4 доўгабудаўняў у эксплуатацыю ўведзена толькі 1 аб'ект, які знаходзіцца на завяршальнай стадыі будаўніцтва (будоўнічая гатоўнасць каля 93%).

Указаныя прыклады з'яўляюцца вынікам сапраўды маштабнай і эфектыўнай працы па ўмацаванні законнасці і правапарадку ў рэгіёне.

У пераддвер'і прафесійнага свята добры прычына сказаць словы падзякі ў адрас людзей, якія штодня стаяць на варце інтарэсаў чалавека і дзяржавы: дзейных супрацоўнікаў пракуратуры і ветэранаў, якія ўнесьлі вялікі ўклад у ўмацаванне законнасці і правапарадку Віцебскай вобласці, перадаючы назапашаны досвед маладым пакаленням.

Жадаю пракуратару і надалей быць на вострымі падзеямі, праяўляць высокі прафесіяналізм, разумную ініцыятыву, не паніжаючы эфектыўнасці ў працы. І галоўнае, як і раней, не заставацца раўнадушнымі да чужой беды.

Няхай гонарнае званне надзейных вартаўніка закона надае вам энергію і жыццёвых сіл на эфектыўнае рашэнне прафесійных задач на карысць роднай Віцебшчыны.