Ахова гістарычна-культурнай спадчыны

Гістарычна-культурная спадчына

У адпаведнасці з дзеючым заканадаўствам адказнасць за захаванне гістарычна-культурных каштоўнасцяў кладзецца на ўласнікаў матэрыяльных аб'ектаў спадчыны (ці на землекарыстальнікаў, на зямлях якіх знаходзіцца гістарычна-культурная каштоўнасць). Гэта норма зафіксавана ў падпункце 1.1. ст. 75 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб культуры. Больш за тое, пытанне захавання культурнай спадчыны з'яўляецца канстытуцыйнай абавязкам (ст. 54 Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь).

Памятка ўласніку гістарычна-культурнай каштоўнасці Парадак правядзення работ на гістарычна-культурных каштоўнасцях і ў зонах іх аховы

Іезуіцкі калегія

З падтрымкай дзяржавы ў Оршанскім раёне былі адноўлены і адрэстаўраваны гістарычна-культурныя аб'екты.

Дастаткова вядомым з'яўляецца былы іезуіцкі калегія, уключаны ў спіс дзяржаўных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь, якія маюць гістарычнае і культурнае значэнне. У перыяд 2007-2008 гг. праводзілася маштабная рэканструкцыя захаваных карпусаў, нанова адбудоўлена вежа з гадзіннікам. Праз 400 гадоў месца і значэнне калегіялу для гараджан практычна аднавілі: у ім размешчаны дзіцячая гарадская бібліятэка і. В. С. Кароткевіча, Оршанская гарадская мастацкая галерэя В. А. Громыко, аддзел культуры Оршанскага райісполкома.

Тое, што можна ўбачыць на месцы манастыра зараз, не што іншае, як плён той жа глабальнай рэканструкцыі.

Гімназія №2 (быўшая сярэдняя школа №1)

Яшчэ адным удачным прыкладам рэстаўрацыі аб'екта можна назваць будынак сярэдняй школы № 1 (цяпер гімназія №2), размешчаны ў маляўнічым цэнтры горада па вул. Леніна. У 2005 годзе школа была закрыта на капітальны рамонт. Спецыялістам Праектна-будаўнічага цэнтра Оршанскага гарадзісполкома і галоўнаму архітэктару праекта Сяргею Аляксандравічу Янкоўскаму прыйшлося вырашыць складаную задачу – абнавіць будынак сучаснымі адукацыйнымі тэхналогіямі і захоўваць пры гэтым архітэктуру стагодняй давеннасці.

Зрабіць гэта было няпроста таксама таму, што школа знаходзіцца на даволі абмежаванай зямельнай пляцоўцы ў цэнтры горада, і яшчэ не ў адным, а ў двух асобна размешчаных будынках.

Тры гады спатрэбіліся, каб правесці мадэрнізацыю старога будынка, які патрабаваў сур'ёзнага рамонту.

Манастыр трынітарыяў (ЗАГС)

За кошт бюджэтных сродкаў у г. Орша таксама была праведзена рэканструкцыя былога манастыра «Ордэну Сьвятой Троіцы» трынітарыяў — жылога будынка пад гарадскі архіў і ЗАГС. Галоўны касцёл манастыра захаваць не ўдалося, а будынак, дзе жылі манахі, стаіць дагэтуль. Цяпер у ім размешчаны Оршанскі ЗАГС.

Для маладых пар створаны выдатныя ўмовы для правядзення афіцыйнай рэгістрацыі і замацавання сваіх адносін.

Пятроўскі вал (г.п. Копыс)

Таксама з падтрымкай дзяржавы ў г.п. Копыс Оршанскага раёна была праведзена рэканструкцыя з правядзеннем археалагічных даследаванняў Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь аб'екта Замчышча «Пятроўскі вал» на ўстьі ракі Сморковкі на левым беразе Дняпра. Пляцоўка (60х80 м) па перыметру ўмацавана зямляным валам вышынёй да 8 м. Паўднёва-ўсходняя бок ад Дняпра абкладзена валунамі.

Пасля рэканструкцыі «Пятроўскі вал» стаў адным з любімых месцаў адпачынку гараджан, той самай «зярнітай», якая ўпрыгожыла гарадскі пасёлак Копыс.