Лукашэнка: мая мэта, як і раней, — захаваць вёску. Не будзе вёскі — не будзе дзяржавы
Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падкрэслівае актуальнасць захавання і развіцця сельскіх тэрыторый і вытворчасці. Аб гэтым ён заявіў на нарадзе ў Віцебску, перадае карэспандэнт БЕЛТА.
«Вы, напэўна, заўважылі, і не толькі вы, але і нашы ворагі, праціўнікі, што я вельмі часта бываю ў апошні час на селе. Калі хто-небудзь думае, што гэта звязана з вытворчасцю, аграпрамысловым комплексам, нашымі калгасамі, савхозамі, фермерскімі гаспадаркамі, той правы толькі напалову. Мяне вытворчасць сельгаспрадукцыі не так хвалюе, як у сярэдзіне 90-х, — сказаў кіраўнік дзяржавы. — Самое галоўнае, чаму я блукаю пастаянна па палях і фермах. Як і раней, мая мэта — вельмі хацеў бы спадзявацца, што і ваша, — выратаваць вёску, захаваць вёску. Не будзе вёскі — не будзе дзяржавы. Мы будзем асуджаны».
Аляксандр Лукашэнка нагадаў, што за апошнія 15 гадоў рэалізаваны шматлікія ініцыятывы — чыстыя палі і праграма «ВітАгро» Аляксандра Косінца (кіраваў Віцебскім аблвыканкамам у 2008-2014 гадах), Аршанскі «офшор» і інтэграцыйныя аб'яднанні ў аграпрамысловым комплексе Мікалая Шэршнева (кіраваў аблвыканкамам у 2014-2021 гадах).
Сучасны старшыня аблвыканкама Аляксандр Субботын на пасадзе ўжо 4 гады. «Поўны алімпійскі цыкл, выказваючыся спартыўнай мовай. Гэта тэрмін больш чым дастатковы, каб паказаць свае кіраўніцкія таленты і забяспечыць вынік, — заўважыў кіраўнік дзяржавы. — Прыйшоў час падвесці вынікі развіцця Віцебшчыны, выявіць сістэмныя недахопы, вырабаць рашэнні, якія дапамогуць вобласці кардынальна палепшыць сітуацыю ў праблемных галінах».
Аб станоўчых аспектах у вобласці і «але» ад Прэзідэнта
«Вядома, я далёк ад думкі, што ў вас дрэнна абсалютна ўсё. Што я пачаў з дрэннага — па-свойску, для гэтага сабраліся, а не хваліцца адзін перад адным», — сказаў Прэзідэнт.
Спецыялісты інфармуюць кіраўніка дзяржавы, што ёсць і станоўчыя аспекты. Напрыклад, бягучы рост даходаў насельніцтва. Аднак Аляксандр Лукашэнка заўважыў, што гэта з пункту гледжання эканомікі не суадносіцца з падзеннем у рэгіёне вытворчасці. «Гэта што, не пытанне? У людзей даходы растуць, а Віцебская вобласць ніжэй калена…» — заўважыў ён.
Лукашэнка аб Віцебскай вобласці: патрэбны зразумелы план рэальнага адраджэння рэгіёна
Акрамя таго, у ліку плюсаў павелічэнне экспарту асобных тавараў. «Гэта ўжо неплоха, але толькі асобных. Экспорт для нас вельмі сур'ёзная праблема зараз», — заўважыў кіраўнік дзяржавы.
Забяспечанасць жыллём у Віцебскай вобласці вышэй, чым па краіне, — больш за 30 кв.м на чалавека. «Ну якое ж дасягненне? Калі вы дрэнна працуеце, а жыллё і зарплата ў вас больш-менш. Не супадзенне-с», — заўважыў беларускі лідар.
У цяперашняй пяцігодцы ў рэгіёне рэалізавана 103 менавіта вытворчых інвестпраектаў коштам больш за Br2 млрд. Актыўна развіваюцца фармацэўтыка (будуюцца ўнікальныя вытворчасці), выпуск электраабсталявання і нафтахімія.
Аб прыкладах «разворотлівасці» і адсутнасці ўстойлівасці ў эканоміцы
У развіцці рэгіёна ёсць і шмат адмоўных момантаў і недапрацовак, на што звярнуў увагу кіраўнік дзяржавы. Так, патэнцыял леснога комплексу і турызму наўрад ці задзейнічаны нават на 20%. А гэта павінен быць асноўны даход у вобласці.
Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што ў тых жа арабскіх краінах — партнёрах Беларусі ёсць цікавасць да наведвання Беларусі з турыстычнай мэтай, каб адпачыць у лесе і на азёрах. У тых жа Эміратах, прывёў прыклад кіраўнік дзяржавы, значны даход зараз атрымліваюць не ад нафты, а ад турызму. І ў Віцебскай вобласці ў гэтым плане ёсць патэнцыял, упэўнены беларускі лідар.
«Свежы прыклад вашай «разворотлівасці»: калі б не цікавасць Омана да будаўніцтва ў Беларусі другога цэлюлознага камбіната і выбар месца размяшчэння на Віцебшчыне, то вы б засталіся наогул адзінай вобласцю краіны без буйных дрэваапрацоўчых вытворчасцяў», — сказаў Прэзідэнт.
Ён адзначыў, што пасля «мадэрнізацыі імя Косінца — Семашкі» апошняе прадпрыемства ААТ «Віцебскдрев» спынена ў лютым 2025 года з буйнымі доўгамі. Пастаўскі мэблевы цэнтр таксама не вельмі развіваецца. «Атрымліваецца, што пры такой лесістасці вобласць страціла ўсе ўласныя кампетэнцыі і стала па сутнасці сыравінным прытулкам іншых рэгіёнаў. Калі стала», — канстатаваў кіраўнік дзяржавы.
«Гэтыя прыклады кажуць пра тое, што ўстойлівасці ў эканоміцы вобласці няма. Калі людзі ўцякаюць, як я казаў вышэй, значыць, узроўню зарплат і канкурэнтных працоўных месцаў недастаткова. Вы наогул не разбіраліся з працоўнай сілай, — зрабіў выснову Аляксандр Лукашэнка. — Вы ўсё ведаеце, усё ўмееце. Вы проста безадказныя людзі. Разабрацца трэба ў кожным гаспадарстве з людзьмі».
Аб дзяржаўнай падтрымцы і думках, якія трэба выкінуць з галавы
«За апошнія 4 гады арганізацыі вобласці скарысталіся дзяржаўнай падтрымкай 1285 раз! Фактычна кожны дзень каму-небудзь выдзяляліся сродкі з бюджэту. Таму вы не можаце абвінаваціць, што вас хто-небудзь не чуў або не дапамагаў», — прывёў факт кіраўнік дзяржавы.
«Таму каласальная памылка думаць, што да вас прыехаў Прэзідэнт і ў чарговы раз усё «спіша». Хачу паўтарыць усім, хто сядзіць у зале — ад дырэктара прадпрыемства да дзяржаўных чыноўнікаў: выкіньце такія думкі з галавы», — папярэдзіў Аляксандр Лукашэнка.
Ён падкрэсліў, што гэта не яго асабістыя грошы, а грошы ўсяго беларускага народа, якія выдзяляліся Віцебскай вобласці пад канкрэтныя абавязацельствы і вынік. «Лекар з Гомеля або шахцёр з Салігорска аказалі вам падтрымку праз падатковую сістэму размеркавання бюджэтных даходаў. Таму я нічога нікому не спісваю. І вы гэтага не заслугоўваеце на сённяшні дзень. Мяне народ упаўнаважыў спытаць з вас на поўную катушку. Дасканала разабрацца, чаму вы гэтую падтрымку бездарна разбазарылі і зноў прыйшлі з працягнутай рукой», — сказаў Прэзідэнт.
Аб пустых абяцаннях, у якіх патанула вобласць
«Віцебшчына проста патанула ў масе пустых абяцанняў, у наступстве не пацверджаных справай (могу ўспомніць і чырвоных кароў у «Усце», і вакцыны «БелВітуНіфарма», і Аршанскі мясакансервны камбінат)», — пералічыў кіраўнік дзяржавы.
Ён прывёў яшчэ шэраг адмоўных фактаў. Так, за пяць гадоў аб'ём прамысловага вытворчасці скараціўся да 98% пры росце па краіне 114%. Проселі традыцыйныя сферы рэгіёна, уключаючы нафтаперапрацоўку, лёгкую прамысловасць, энергетыку.
«Ужо просіце дзяржаўную падтрымку нават знакамітаму «Белвесту» («эфектыўны інвестар» пакінуў Br300 млн доўгаў і не ведае, што рабіць), — прывёў прыклад кіраўнік дзяржавы. — А праз дарогу — «Марко». Працюе. Чаму да яго не звярнуцца: «Падкажы, што за праблема?».
Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу і на працу Аршанскага льнокамбіна, які і сам «барахтаецца з пераменным поспехам», а да яго ў «холдынг аддалі Баранавіцкае ПХО». «У бліжэйшы час абавязкова паглядзім, што там адбываецца. У гэтым годзе па краіне заготовілі на 25% больш льнотресты (183,4 тыс. т, плюс 40 тыс. т да ўзроўню 2024 года), нельга загубіць гэты ўраджай. Гэта сур'ёзны рэзерв эканомікі льнокамбіна, магчымасць атрымаць дадатковую валюту і чыстую прыбытак», — сказаў Прэзідэнт.
Аб ініцыятыве «Адзін раён — адзін праект»
Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што хутка трэба будзе падвесці вынікі ініцыятывы «Адзін раён — адзін праект». У Віцебскай вобласці дадзеная задача выконваецца толькі ў палове раёнаў.
«З аднаго боку, мы абсалютна правільна ўмацоўваем жым за інвестпраекты ў невялікіх раёнах, дзе кожнае працоўнае месца становіцца на вагу золата. А з другога — будуючы новы цэлюлозны камбінат, можам «аголіць» усе блізкія тэрыторыі — вёску. Для вас гэта сур'ёзны экзамен — утрымаць разумны кадравы баланс. Асабліва праз жыллё, — сказаў Аляксандр Лукашэнка. — На Віцебшчыне ўзнік перакос — па вобласці ў мінулым годзе больш за 40% усіх кватэр (дамоў) з дзяржаўнай падтрымкай, у тым ліку арэндных, будуецца ў самым горадзе Віцебску. Як вы з такой жыллёвай палітыкай збіраецеся вырашаць праблему кадравага дэфіцыту ў іншых раёнах?»
Аб аграпрамысловых аб'яднаннях і сітуацыі ў сельскай гаспадарцы
Адна з тэм, на якой Прэзідэнт спыніўся, — сітуацыя ў аграпрамысловым комплексе рэгіёна. Ён нагадаў, што па прапанове кіраўніцтва вобласці на базе перапрацоўчых прадпрыемстваў былі створаны так званыя аграпрамысловыя аб'яднанні. Для зніжэння фінансавай нагрузкі рэструктурызавалі доўгі на суму больш за Br2 млрд. Ставілася жорсткая задача: нарастіць аб'ёмы вытворчасці, загрузіць магутнасці і з атрыманага даходу плаціць па адтэрмінаваных доўгах.
Аднак вынікі працы ў АПК рэгіёна ў асноўным маюць адмоўную тэндэнцыю.
Выпуск прадукцыі сельскай гаспадаркі ў параўнанні з 2020 годам скараціўся на 5%. У 2025 годзе падзенне працягваецца (за 9 месяцаў — 98,1% у гаспадарках усіх катэгорый).
Раслінаводства просела больш чым на 20%.
У жывёлагадоўлі хоць і невялікі плюс — 5%, але неплоха прырослі толькі ў птушкагадоўлі, і тое гэта на фоне папярэдняй нізкай базы. Па астатніх відах ідзе падзенне паказчыкаў.
Напрыклад, вытворчасць (вырошчванне) буйной рагатай жывёлы скарацілася на 6%, і асноўная прычына — выбытие жывёлы. У Віцебскай вобласці падзенне за студзень — верасень 2025 года вырасла на 40%.
Аляксандр Лукашэнка таксама звярнуў увагу на нізкі ўзровень тэхнічнай забяспечанасці сельгасарганізацый: 70% парка тэхнікі эксплуатуецца больш за 10 гадоў. «А калі і выдзяляем вам, напрыклад, дарагія энерганасычаныя трактары, так Госконтроль і міліцыя пастаянна пішуць, што яны неэфектыўна эксплуатуюцца (ад контурнасці палёў да наяўнасці механізатараў і стану машынных двароў), — сказаў кіраўнік дзяржавы.
Пры гэтым, заўважыў ён, калі «па-чалавечы» адносіцца да тэхнікі, то і тэрмін эксплуатацыі 10 гадоў — гэта нармальна. Кіраўнік дзяржавы папярэдзіў, што ніякай «дурніцы» з тым, каб агульна пастаўляць тэхніку, не будзе.
Яшчэ адзін аспект — па інфармацыі КГК, загрузка магутнасцяў малакоапрацоўчых прадпрыемстваў вобласці ў 2025 годзе складае крыху больш за 60%. Па мясе — менш паловы — 49%. Адсюль хранічны недахоп выручкі і, як следства, праблема дзікай закрэдытаванасці па ўсёй ланцужку — ад селяніна да перапрацоўкі.
«Яшчэ раз нагадаю пра сумарны доўг вобласці — на 1 верасня ён складае Br1,6 млрд ($500 млн у эквіваленце). З іх амаль Br1 млрд (Br950 млн) неабходна выплаціць у бліжэйшую пяцігодку. Вы потянеце? Пры такіх тэмпах — не. Як да гэтага дастукаліся?» — паставіў пытанні кіраўнік дзяржавы.
Ён патрабуе дакладаць, чаму не ўдалося дасягнуць чаканых вынікаў. Больш таго, з 7 створаных аграаб'яднанняў зараз працуюць толькі 6 (для недапушчэння банкротства ААТ «Малако» далучана да Полацкага малочнага камбіната).