Дзяржаўная праграма «Дарогі Беларусі» на 2026‑2030 гг.: у прыярытэце — якасць і даступнасць

Якасна арганізаваная транспартная сетка — гэта і логістыка, устойлівасць і хуткасць транспартных перавозак, і бяспека пасажырапатоку, у канцы канцов. Важнасць кожнай з складнікаў цяжка пераацаніць. Прааналізуем у гэтым кантэксце зацверджаную Урадам у снежні мінулага года дзяржаўную праграму «Дарогі Беларусі» на 2026-2030 гады.

Шчыльнасць дарожнай сеткі ў Беларусі адна з самых высокіх на постсавецкай прасторы, ды і па еўрапейскіх мерах таксама. Па аўтадарогах агульнага карыстання перавозіцца больш за 40 працэнтаў усіх грузаў і каля 60 працэнтаў пасажыраў. За апошнія 10-15 гадоў кардынальна ператварылася большасць буйных магістраляў. Заўважна і тое, што доля сельскага насельніцтва, якое пражывае ў населеных пунктах у межах двух кіламетраў ад дарог агульнага карыстання, яшчэ ў 2020 годзе дасягнула 100 працэнтаў. Але гэта толькі адна бок медаля. У апошнія гады акцэнт зроблены на рашэнне не менш важнай задачы — прывядзенне ў парадак транспартных артэрый мясцовага значэння, а таксама на рэканструкцыю дарог і мастоў. Агульная мэта — захаваць і палепшыць існуючую сетку.

Рэалізацыя дзяржаўнай праграмы «Дарогі Беларусі» на 2021-2025 гады за першыя чатыры гады прызнана Урадам эфектыўнай, заявіў у кастрычніку міністр транспарту і камунікацый Аляксей Ляхновіч. Задачы ж стаялі даволі амбіцыёзныя: за пяцігодку трэба было рэканструяваць 18 тысяч кіламетраў аўтадарог рэспубліканскага і мясцовага значэння — у 1,3 разы больш, чым у 2016-2020 гадах. У планах рамонту моставых збудаванняў быў закладзены паказчык каля 24 тысяч пагонных метраў (500 мастоў) — таксама ў 1,3 разы больш, чым за папярэднюю пяцігодку. Спецыялісты справіліся — добра фінансаванне было стабільным і ішло па нарастаючай.

— Калі ў 2022 годзе на рамонт і рэканструкцыю рэспубліканскіх і мясцовых дарог накіравана 930 мільёнаў рублёў, то ў 2023‑м — 1,4 мільярда, у 2024‑м — 2,2 мільярда, у 2025‑м — больш за 2,3 мільярда, — адзначыў Аляксей Ляхновіч.

Што датычыцца дзяржаўнай праграмы «Дарогі Беларусі» на 2026-2030 гады, рэалізацыя дакумента дазволіць выканаць у 2026-2030 гадах рамонт, ўзвядзенне і рэканструкцыю не менш за 25 тысяч кіламетраў аўтадарог агульнага карыстання (ці 140 працэнтаў да чаканага выканання за бягучую пяцігодку), а таксама забяспечыць пераход да новага якасці аўтамабільных дарог, якія адпавядаюць сучасным стандартам бяспекі.

На фінансаванне мерапрыемстваў дзяржпраграмы прадугледжаны сродкі ў памеры 18,88 мільярда рублёў.

У праграме на будучую пяцігодку закладзена ў тым ліку працяг маштабнай, але вельмі важнай для рэгіёнаў краіны дзейнасці па абуладкаванню мясцовых дарог. Нагадаем: маштабную задачу абазначаў Глава дзяржавы ў 2017 годзе. Тады, па розных ацэнках, ад 6 да 10 тысяч кіламетраў такіх дарог у рэгіёнах патрабавала неадкладнага рамонту.

Да пачатку цяперашняй пяцігодкі працягласць мясцовых аўтамабільных дарог складала каля 70,6 тысячы кіламетраў, з якіх 46,3 працэнта — з асфальтабетонным пакрыццём, 1,2 працэнта — з цэментобетонным, 0,9 працэнта — з гравійным пакрыццём, апрацаваным арганічным звязальным матэрыялам, 35,9 працэнта — з гравійным і шчэбеневым, 0,2 працэнта — з штучных матэрыялаў (моставыя). Пры гэтым працягласць грунтовак у 2021-2025 гадах зменшылася з 11 435 да 10 925 кіламетраў і складала 15,5 працэнта.

Але гэта толькі прамежкавы вынік. Аляксандр Лукашэнка паставіў яшчэ адну задачу — звязаць раённыя цэнтры з аграгарадкамі.

— Гэта найважнейшае пытанне, калі мы хочам, каб людзі на селе жылі і не былі абражаны, яны гэтага заслугоўваюць, — сказаў Прэзідэнт.

Планы на пяцігодку па мясцовых дарогах канкрэтызаваў Прэм'ер-міністр Аляксандр Турчын на VII Усебеларускім народным сходзе, прадстаўляючы на зацвярджэнне Праграму сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь на 2026-2030 гады:

— Усе дарогі ад райцэнтраў да аграгарадкоў будуць з удасканаленым пакрыццём, транспартная даступнасць вырасце. Час у шляху ад населеных пунктаў да абласных цэнтраў не павінен перавышаць гадзіну-паўтара. А гэта не больш, чым перамяшчэнне ўнутры Мінска.

Амаль увесь аб'ём работ на мясцовых дарогах па падтрымцы іх транспартна-эксплуатацыйных паказчыкаў будзе выкананы ў рамках бягучага рамонту.

Капрамонт закране 144,4 кіламетра, працягласць ўзводзімых і рэканструюемых аб'ектаў — 10 кіламетраў.

Работы закрануць таксама масты і іншыя збудаванні. Што датычыцца паведамлення паміж райцэнтрамі і аграгарадкамі, ўладкаванне ўдасканаленай дарожнага пакрыцця запланавана на шасці аб'ектах у Віцебскай і Мінскай абласцях.

Развіццё аўтамабільнай інфраструктуры — яшчэ адно напрамак, над якім трэба будзе сур'ёзна папрацаваць спецыялістам у бліжэйшыя гады. Праграмай, у прыватнасці, прадугледжана ўладкаванне штучнага асвятлення на ўзводзімых і рэканструюемых рэспубліканскіх аўтадарогах у месцах канцэнтрацыі ДТЗ, аварыйна-небяспечных пешаходных пераходаў і падыходаў да іх, перасячэнняў дарог, у тым ліку на транспартных развязках. Гэтыя аб'екты будуць штогод уключаць у дзяржаўную інвестыцыйную праграму.

У 2021 годзе ў краіне быў запушчаны праект па стварэнні цэнтра кіравання рухам і іншых кампанентаў інтэлектуальнай транспартнай сістэмы (ІТС). У рамках першага этапу было разгорнута 60 дарожных інфармацыйных станцый, якія забяспечваюць маніторынг трафіку, збор метэаданных і аператыўнае інфармаванне ўдзельнікаў дарожнага руху. З 2024 года праект працягнуўся распрацоўкай і ўкараненнем праграмна-апаратнага комплексу цэнтра маніторынгу дарожнага руху. А ў мінулым годзе ўказам Прэзідэнта адзіным аператарам ІТС было вызначана прадпрыемства «Белдорсвязь». Менавіта яно будзе займацца эксплуатацыяй сістэм, у ліку якіх сістэма збору платы за праезд па платных дарогах, дынамічнае ўзважванне, метэаманіторынг, улік інтэнсіўнасці транспартнага патоку і інш. У 2026-2030 гадах будуць таксама працягнуты работы па ўкараненню аўтаматызаванай сістэмы маніторынгу эксплуатацыйнай надзейнасці моставых збудаванняў.

Што датычыцца платных участкаў (іх працягласць у Беларусі на 1 студзеня 2026 года складала 1 787 кіламетраў), аб павелічэнні іх працягласці ў праграме «Дарогі Беларусі» непасрэдна не ўспамінаецца. Але задел для развіцця ёсць.

У 2026-2030 гадах ад узімання платы за праезд у бюджэт краіны павінна паступіць больш за 2,5 мільярда рублёў. Гэтыя сродкі будуць накіраваны на ўтрыманне, рамонт, рэканструкцыю і ўзвядзенне рэспубліканскіх аўтамабільных дарог, у першую чаргу платных.

Цыфравізацыя і цыфравыя трансфармацыі бізнес-працэсаў дарожнага гаспадарства будуць праходзіць з выкарыстаннем асноўных прынцыпаў цыфравога суверэнітэту (імпартозамяшчэнне, прымяненне айчыннага праграмнага забеспячэння) з улікам інфармацыйнай бяспекі сістэм і рэсурсаў у адпаведнасці з патрабаваннямі беларускага заканадаўства.

Беларускія дарогі павінны быць прыдатнымі для руху і бяспечнымі незалежна ад пагодных умоў. Сур'ёзных нараканняў у вадзіцеляў не было нават у цяперашні экстрэмальны зімовы сезон. Так, наступствы студзенскага снежнага цыклона «Уллі» на рэспубліканскіх і мясцовых трасах у кругласутачным рэжыме ўстранялі амаль 3 500 спецыялістаў і каля 2 500 адзінак спецтэхнікі. З 8 па 14 студзеня для апрацоўкі праезнай часткі было выкарыстана больш за 104 тысяч тон супрацьгалаледных матэрыялаў. Галоўнай задачай транспартнікаў было забеспячэнне прапускной здольнасці аўтамабільных дарог, і яны з ёй з годнасцю справіліся.

Фота Сяргея СЛЕПЦОВА.

Крыніца SB.BY