Філіп Дэмешкевіч: «Калі мы даведаліся, што адбылося, добраахвотнікі з'явіліся хутка, у тым ліку і я»
26 красавіка 1986 года ў 01.23 адбылася выбух на чацвёртым энергаблоку Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі. Гэты дзень назаўсёды ўвайшоў у сусветную гісторыю.
Тысячы беларусаў з ліку ратавальнікаў, ваенных, медыкаў і міліцыянтаў адправіліся на барацьбу з радыяцыяй. Сярод іх і оршанец Філіп Демешкевіч. Цяпер ён маёр міліцыі ў адстаўцы.
Філіп Васільевіч нарадзіўся і вырас у Копысі. Пасля заканчэння мясцовай школы прайшоў службу ў радах Савецкай арміі на тэрыторыі ГДР. Вярнуўшыся са службы, ён паступіў у школу фабрычна-заводскага вучнёўства (цяпер Оршанскі каледж харчавання імя Н. А. Корначёнка) па спецыяльнасці «машыніст халадзільных установак» і закончыў яе з адзнакай. Па размеркаванні пераехаў у Брэст, дзе працаваў на мясцовым мясакамбінат. Аднак з-за праблем са здароўем бацькоў Філіп Демешкевіч вярнуўся на малую радзіму. Пераехаўшы ў Оршу, ён знайшоў працу ў Оршанскім аддзеле дэпартамента аховы. Затым перайшоў у Оршанскі гарадскі аддзел міліцыі і паралельна паступіў на завочную форму ў Магілёўскую спецыяльную сярэднюю школу транспартнай міліцыі МУС СССР. Пачынаў з патрульна-поставай службы. А яго настаўнікам быў супрацоўнік міліцыі Бобкаў Юрый, які загінуў пры выкананні службовага абавязку. Філіп Васільевіч прызнаўся, што шмат чым яму абавязаны, і шмат з таго, што ён ведае па службе, навучыў яго менавіта Юрый Грыгорыевіч. А пазней быў прызначаны ўчастковым, дзе і праработаў да пенсіі.
– Калі адбылася чарнобыльская трагедыя, нам паведамілі, што трэба ехаць для аказання дапамогі і аховы тэрыторыі, – расказаў Філіп Демешкевіч. – Людзі ў той час былі свядомыя, насільна нас ніхто не адпраўляў. Добраахвотнікі знайшліся хутка, у тым ліку і я. Нас прывезлі ў Віцебск, а ўжо адтуль у вёску Савічы, якая знаходзілася ў 30-ці кіламетровай зоне ад ЧАЭС.
Родныя нашага героя, калі даведаліся, што ён паедзе добраахвотнікам, вельмі перажывалі, бо да таго моманту ён ужо быў бацькам двоіх сыноў. Але адгаворваць ніхто не стаў.
Прыбыўшы на месца, супрацоўнікам міліцыі прыйшлося абуладкоўвацца ў заброшаным дзіцячым садзе, дзе ўсталявалі ложкі, расклалі рэчы і прыстасавалі мала-мальскі прыдатны быт. Людзі разумелі, што прыехалі не на адпачынак.
– Калі я ўпершыню прыступіў да аховы ўверенага нам участку, то быў проста паражаны, – успамінае Філіп Демешкевіч. – Спяшаючыся ў першыя дні адсялення, адправляючыся на новыя месцы, сельчане кідалі дамы, аўтамабілі, мэблю, тэхніку і іншае нажытое дабро. Цэлыя вёскі выглядалі так, быццам мясцовыя жыхары проста кудысьці пайшлі і вось-вось павінны вярнуцца. Усё гэта трэба было ахоўваць ад марадэраў, каб рэчы з «дозай» не распаўзліся чорнай чумой па ўсім былым Савецкім Саюзе.
Філіп Васільевіч таксама расказаў, што бачыў, як ліквідатары ўстаранялі наступствы выбуху, як з верталётаў скідвалі мяшкі з пяском, каб пагасіць інтэнсіўнасць выкідаў радыяцыі.
У зоне адсялення оршанец прабыў месяц, пасля чаго прыехала новая змена. Перадаўшы калегам справы, расказаўшы пра свае наработкі і назіранні, зводны атрад сабраўся дадому. За прафесіяналізм падчас «чарнобыльскай камандзіроўкі» Філіп Демешкевіч быў узнагароджаны медалём «Удзельнік ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі».
За час праходжання службы ў зоне трагедыі супрацоўнікі міліцыі вельмі сдружыліся. Доўгі час падтрымлівалі сувязь адзін з адным, часам сустракаліся ў Віцебску ў дні памяці ахвяр чарнобыльскай трагедыі. Аднак з часам многія служачыя пайшлі з жыцця, «чарнобыльская камандзіроўка» ні для каго не прайшла без наступстваў.
Сёння оршанец знаходзіцца на заслужаным адпачынку. Ён выхаваў двоіх сыноў і дачку. Разам з жонкай даглядаюць за невялікім агародам і вельмі любяць, калі ў госці прыязджаюць унукі.
Віктар СОСНОЎСКІ.
Фота аўтара і з архіва Ф. ДЕМЕШКЕВІЧА.